Kako da pregovaram klauzulu zabrane konkurencije sa prodavcem firme koju?

Vaša zabrinutost je izuzetno opravdana i predstavlja jedan od najčešćih i najvećih rizika prilikom kupovine agencija ili konsultantskih firmi čija vrednost u velikoj meri zavisi od ličnih odnosa i reputacije osnivača sa klijentima, poznato u praksi kao 'key person risk', tako da je klauzula zabrane konkurencije, odnosno postugovorna zabrana konkurencije prodavca, apsolutno neophodan i standardan element u ugovoru o kupoprodaji ovakve vrste firme. Prema opštim pravilima Zakona o obligacionim odnosima, ovakva klauzula je punovažna pod uslovom da je razumno ograničena u pogledu trajanja, teritorije i obima delatnosti na koju se zabrana odnosi, tako da prilikom pregovaranja treba da definišete nekoliko ključnih elemenata. Prvo, precizan obim zabrane, koja treba da obuhvati ne samo zabranu osnivanja direktno konkurentske agencije za digitalni marketing, već i zabranu rada za konkurentske agencije kao zaposleni ili konsultant, kao i, što je posebno važno u vašem slučaju, izričitu zabranu preuzimanja (solicitation) postojećih klijenata firme koju kupujete, bilo direktno bilo indirektno preko treće firme ili posrednika, jer je upravo odlazak klijenata ono čega se najviše plašite. Drugo, razuman vremenski period zabrane, koji se u praksi za ovakve transakcije obično kreće između dve i pet godina, s tim da duži period zahteva jače opravdanje i može biti izloženiji riziku sudskog osporavanja ako bude ocenjen kao prekomeran, tako da preporučujem da pregovarate period od najmanje tri godine, što je dovoljno vremena da klijenti izgrade nove odnose sa vašim novim timom i da se prirodno smanji njihova vezanost za ličnost prethodnog vlasnika. Treće, geografski obim zabrane, koji za digitalni marketing, s obzirom da se usluge često pružaju daljinski bez ograničenja na fizičku lokaciju, treba definisati šire nego kod tradicionalnih, lokalno vezanih delatnosti, možda čak na teritoriji cele Srbije ili regiona u kojem agencija posluje, umesto uskog geografskog ograničenja koje bi bilo lako zaobići. Četvrto, izuzetno je korisno da klauzulu zabrane konkurencije povežete sa mehanizmom finansijske sankcije za slučaj kršenja, na primer ugovornom kaznom u unapred definisanom iznosu koja se aktivira ako prodavac prekrši zabranu, jer to olakšava dokazivanje i naplatu štete u odnosu na dokazivanje stvarne, tačne visine štete koju bi vam prouzrokovao odlazak klijenata. Peto, razmislite i o dodatnom mehanizmu koji podstiče prodavca da aktivno pomogne u prelaznom periodu, na primer kroz deo cene koji se isplaćuje tek nakon uspešnog perioda saradnje ili tranzicije klijenata na novi tim (slično earn-out mehanizmu), čime se njegov finansijski interes usklađuje sa vašim interesom za očuvanje klijentske baze. S obzirom na visok značaj ove klauzule za uspeh cele transakcije, snažno preporučujem da angažujete advokata specijalizovanog za M&A transakcije koji će precizno formulisati klauzulu zabrane konkurencije na način koji je i dovoljno strog da vas zaštiti i dovoljno razuman da izdrži eventualno sudsko preispitivanje punovažnosti.