Da li da kupim celu firmu ili samo njenu imovinu (asset deal)?

Izbor između kupovine udela u firmi (share deal) i kupovine imovine firme (asset deal) predstavlja jednu od najvažnijih strateških odluka prilikom preuzimanja poslovanja, i knjigovođa vam je s pravom skrenuo pažnju na ovo pitanje, jer svaki model nosi značajno različite pravne i poreske posledice. Kod kupovine udela (share deal), vi kao kupac stupate u kompletnu pravnu ličnost postojeće firme, preuzimajući sve njene ugovore, dozvole, zaposlene, ali i sve postojeće obaveze i potencijalne rizike, uključujući skrivene dugove, neisplaćene poreze, sudske sporove ili druge obaveze koje možda nisu bile otkrivene tokom pregovora, čak i ako su nastale pre nego što ste vi postali vlasnik, jer se pravna ličnost firme ne menja, samo se menja njen vlasnik, tako da ovaj model nosi veći rizik za kupca u pogledu nepoznatih ili skrivenih obaveza, ali istovremeno omogućava kontinuitet svih postojećih ugovora, dozvola i poslovnih odnosa bez potrebe za njihovim ponovnim pregovaranjem ili pribavljanjem. Sa druge strane, kod kupovine imovine (asset deal), vi kao kupac formirate novu firmu ili koristite postojeću, i kupujete samo konkretno definisanu imovinu stare firme, poput mašina, zaliha, brenda, i eventualno ugovora koje izričito preuzimate, dok stara firma sa svim svojim eventualnim skrivenim dugovima i obavezama ostaje odvojena pravna celina koja i dalje postoji, ali sada bez prodate imovine, što znači da vi kao kupac po pravilu ne preuzimate skrivene ili nepoznate obaveze stare firme (osim u ograničenim, zakonom predviđenim izuzecima, poput određenih poreskih ili radnopravnih obaveza koje mogu pratiti imovinu ili zaposlene u nekim jurisdikcijama), što ovaj model čini značajno sigurnijim za kupca u pogledu izbegavanja skrivenih rizika. Nedostatak asset deal modela je što morate pojedinačno prenositi svaku stavku imovine, ponovo pregovarati ili prenositi ugovore sa dobavljačima i klijentima (koji možda neće automatski pristati na promenu ugovorne strane), ponovo pribavljati potrebne dozvole na ime nove firme (na primer sanitarne ili radne dozvole), i eventualno ponovo zapošljavati radnike kroz nove ugovore o radu, što unosi dodatnu administrativnu složenost i troškove u odnosu na jednostavniji prenos udela. S obzirom da je reč o proizvodnoj firmi za pakovanje čajeva, gde su verovatno ključne vrednosti mašine, brend i eventualno postojeći ugovori sa distributerima, preporučujem da sa advokatom i knjigovođom detaljno analizirate koliko vam je zaista vredan kontinuitet postojećih ugovora i dozvola (što favorizuje share deal) u odnosu na sigurnost izbegavanja skrivenih obaveza (što favorizuje asset deal), a čest kompromis u praksi jeste da se sprovede detaljan due diligence uz share deal model, ali sa jakim ugovornim garancijama i mehanizmom obeštećenja od strane prodavca za slučaj da se naknadno otkriju skrivene obaveze, čime se delimično ublažava glavni rizik share deal pristupa uz zadržavanje njegovih praktičnih prednosti.